پانزدهم آذر ماه روز حسابدار

پانزدهم آذر ماه در تقویم ایران به نام «روز حسابدار» نامگذاری شده است. این نامگذاری، پس از درخواست «فدراسیون بین المللی حسابدارن»، IFAC، انجام شد که در سی امین سال تأسیسش و در پی اعلام ۲ تا ۸ دسامبر به عنوان هفته حسابدار، از تمامی اعضای خود خواست در چنین تاریخی، روزی را به مناسبت قدردانی از حسابداران تعیین نمایند.

جامعه حسابداران رسمی و انجمن حسابداران خبره ایران نیز به عنوان اعضای فدراسیون بین المللی حسابداران در آذر ماه ۱۳۸۷، روز ۱۵ آذرماه هر سال را به عنوان روز ملی حسابداری انتخاب کردند.

حساب و حسابدار

در ایران قدیم او را «میرزا» مینامیدند و کارش نگاه داشتن حساب و کتاب دکانها با چرتکه و قلم و کاغذ بود، امروزه اما او را «حسابدار» مینامند که با اتکا به علم روز حسابداری و با کمک نرم افزارهای مالی دقیق و با استفاده از دانش خود، به امور حسابداری در زمینه های مختلف کاری رسیدگی میکند. در حقیقت با توجه به اهمیت بحث مالی در تمامی کسب و کارها و حتی زندگی شخصی افراد، میتوان حسابداری را قلب تپنده هر سازمان دانست که نبض آن در دست حسابدار خواهد بود. به همین سبب است که یک حسابدار زبده و متعهد، ضامن سلامت مالی و صحت عملکرد یک مجموعه خواهد بود.

حسابداری در طول تاریخ

قدمت حسابدری را میتوان به اندازۀ ابداع پول دانست؛ جایی که بشر ارزش پول و مبادلات با آن را فهمید، به فکر نگهداری از پول خود و شیوه هایی برای هدفمندی استفاده از آن افتاد.

در زمان حکومت امپراطوریها که بخش عظیمی از درآمد دولتها از طریق مالیات تامین میشد، نیاز به کسانی بود که از اموال افراد برای خزانه داری فرمانروا صورت بردارند و بعد از اخذ مالیاتها، حساب و کتاب درست آنها را ثبت کنند. از دیگر وظایف حسابداران آن زمان می توان به تهیه گزارش سفر افرادی که به کار تجارت بین کشورها اشتغال داشتند اشاره کرد.

در ایران نیز در زمان هخامنشیان و ساسانیان که حجم بزرگی از فعالیتها به دریافت باج و خراج از سرزمینهای تحت قلمرو و پرداخت آنها برای هزینههای مربوط به لشگریان و سپاهیان و سایر عوامل حکومتی اختصاص داشت، نیاز به سیستم دقیق و مناسبی جهت نگهداری اطلاعات مالی بوده است که متأسفانه جز نوشتههای تاریخی معدودی از محققین مانند «ویل دورانت» در کتابهایی نظیر «تاریخ تمدن»، آثار مستند دیگری از چگونگی آنها در دست نیست.

اندکی بعد و به گواه ابزارهای کشف شده از حفاریها در دوره های مختلف، ابزار و وسایلی مانند چرتکه به کمک حسابداران آمد تا با اصولی خاص به آنها کمک کند تا در رسیدگی به حسابها دقت و سرعت بیشتری بیابند. این وسایل گرچه ابتدایی و ساده بودند، اما تحولی عظیم در کار حسابداران پدید آوردند.

به تدریج اما حسابداری نیز مانند سایر علوم به ضرورت رشد و پیشرفت صنعت و اقتصاد، رشد و پیشرفت یافت. در قرن پانزدهم اروپا، «لوکا پاچیولی» (Luca Pacioli) که یک کشیش ایتالیایی و در واقع یک ریاضیدان بود، کتاب ریاضیاتی تحت عنوان «کتاب ریاضیات لوکاپاچیولی» منشر کرد که موجب گسترش فن حسابداری دو طرفه در سراسر اروپا شد. این کتاب، نشان دهنده توانایی و تبحر پاچیولی در تجزیه و تحلیل سیستم حسابداری دو طرفه بود. با وجود اینکه در این کتاب هیچ اشاره ای به دوره مالی، چگونگی تهیه صورتهای مالی و نگهداری حسابهای مربوط به دارائیهای ثابت وجود ندارد و نیز تمایزی بین اموال شخصی صاحب موسسه و سازمان تجاری وی قائل نشده است، به دلیل سادگی و ارزشهای علمی فراوان، در طی قرون پانزدهم و شانزدهم به اغلب زبانها ترجمه شده و مورد استفاده قرار گرفت.

حسابداری، علم مدرن

از مهمترین تغییرات حسابداری در طول پانصد سال گذشته تغییر ماهیت نظری آن است. حسابداری دانشگاهی در چهارصد سال اول عمر خود عمدتاً رویکردی تکنیکی و فنی داشته است. اما به مرور و با گسترش حوزه های علوم انسانی و نیز انقلاب صنعتی، نیاز به این مهارت تحت عنوان علمی مستقل و درخور اهمیت احساس شد. در نتیجه به موازات توسعه و تکامل علوم رایانه ای و هوش مصنوعی، نرم افزارهای مختلفی نیز به این عرصه راه یافتند که به نحوی قابل توجه بر دقت و صحت کار حسابداران میافزاید.